Doktorunuza Sorun ÇamlıcaDent Online Randevu
Çocuk Diş Tedavileri (Pedodonti)

Süt dişlerinin sürme zamanları

Bir bebeğin büyüme gelişiminin 6. ayında süt dişleri ağızda görünmeye başlar ve yaklaşık 30.aya kadar bu süreç devam eder. Alt çenede ve üst çenede 10’ar adet olmak üzere toplamda 20 adet diş oluşur. Genellikle alt çenedeki dişler, üst çenedekilere göre ortalama 1-2 ay önce sürerler. Bu dişler sırasıyla;

Alt ve üst süt kesiciler 6-12 ay,
Süt kanin dişler 18-24 ay,
Süt 1.azı dişler 12-18 ay,
Süt 2.azı 24-30. ayda sürerler.

Süt dişleri aralıklı dizilirler. Diastema denilen bu aralıklar süt dişlerinde olması gereken bir durumdur. Daha sonra çıkacak olan daimi dişlerin yerleşimi için gereklidir.

Daimi dişlerin sürmesi

20’lik dişlerle birlikte sağlıklı yetişkin bir bireyin ağzında 32 adet diş bulunur. Her bir yarım çenede 2 keser, 1 köpek(kanin) dişi, 2 küçük azı ve 3 büyük azı (1 tanesi 20’lik) dişi bulunur.

Daimi diş germleri, 7-8 numaralı dişler hariç, hamileliğin 3.ayında gelişmeye başlarlar. Tüm dişlerin kuron oluşumları, 20 yaş dişleri hariç, 8 yaşında tamamlanır. Dişler ağızda ort. 6 yaşında görünmeye başlarlar. İlk görünen dişler 1.azılardır, 6 yaş dişi olarak da adlandırılır. Ortalama aynı süreçte, peşi sıra alt ve üst keser dişler görünürler. Alt daimi keser dişler, süt dişlerinin hemen arkasından çıkarlar. Bu, ebeveynleri korkutan bir durumdur. Dişlerin çapraşık geldiğini düşünürler fakat tamamen normaldir. Süt dişlerinin düşmesiyle beraber normal yerini alırlar. 10-11 yaş civarında küçük azı dişler, 11-12 yaşlarında köpek dişleri, 12-13 yaşlarında da 2. büyük azı dişler çıkar ve karışık dişlenme dönemi 6-13 yaş arasında tamamlanmış olur. 20’lik dişler ise 16-17 yaşlarında ağızda görünmeye başlar ve 22-23 yaşında çene arkında ki yerini alır.

Günümüzde 20’lik dişler büyük çoğunlukla tam yada yarı gömülü kalmaktadırlar.

Bunun sebebi gelişmiş çene arkında kendilerine yer bulamamalarıdır. Yapılan çalışmalara göre eski nesillerde insan çenesinin daha geniş olduğu tespit edilmiştir. Yüzyıllar içerisinde beslenme alışkanlıklarının yumuşak gıdalara geçişi ile beraber çene kemiklerinin küçüldüğü ve daha önce kendilerine normal bir şekilde yer bulan 20’lik dişlerinin yer bulamadığı gözlemlenmiştir.

Çocuklarda koruyucu uygulamalar

Bebeklik ve çocukluk çağında dişlenmenin başlaması ile birlikte ağız ve diş sağlığı hijyen eğitimi ebeveynlere ve sonrasında çocuğa kazandırılması gerekir. Bebek sahibi olan anne baba, süt dişleri ile ilk tanışmalarının ardından bu dişlerin günlük temizliğine önem vermeli ve bebeğine bu işlemin gündelik bir alışkanlık olduğunu aşılamalıdır. Ayrıca kendileri de bebeğinin göreceği şekilde dişlerini fırçalamalı, ağız hijyeninin günlük yaşantının önemli bir parçası olduğunu uygulamalı olarak göstermelidir.

Zamana ve dişlere göre temizlik uygulaması;

0-6 ay ; İlk süren dişler temiz nemli bir tülbent ile gece yatmadan önce macunsuz temizlenmelidir.

1-3 Yaş; İlk diş hekimi muayenesi yapılmalıdır. Dişlerde beyaz lekelere rastlanıyorsa florlu vernik (diş yüzeyine parmakla sürerek) uygulanmalıdır. Çürük riski yoksa dişler gece yatmadan önce en az bir kere macunsuz fırçalanmalıdır.

3-6 Yaş; Dişler günde iki kez (sabah-akşam) bezelye büyüklüğünde florlu diş macunu ile ebeveyn gözetiminde fırçalanmalıdır. Çürük süt dişleri mevcutsa tedavisi yapılmalıdır. Kalıcı ortodontik bozukluklara neden olmamak amacıyla varsa emme alışkanlığına ve diğer kötü alışkanlıklara son verilmelidir.

6 Yaş ve Sonrası ; Dişler, florlu diş macunu ile günde en az iki kere fırçalanmalıdır. Büyük azı ve küçük azı dişler riskli görülen durumlarda fissür örtücü uygulanarak koruma altına alınmalıdır.

Biberon çürüğü

Bu tip çürükler, bebeklik ve çocukluk çağlarında süt dişlenme döneminde emziğin reçel veya bal gibi şekerli besinlere batırılıp verilmesi, anne sütünün uzun süre kullanımı, bal vs. katılmış süt ve sıvıların gün içinde ve özellikle gece boyunca biberonla alınması sonucu oluşur. Genellikle 0-3 yaş arasında görülür. Klinik olarak, bebeklerin üst ön dişlerinde yaygın çürükler oluşurken alt ön dişlerinde nadir olarak görülür.

Biberon çürüğünü önlemek için yöntemler;

Bebeğin gece ağızda biberonla uyuma alışkanlığını önlemek
İlk dişler sürdüğü andan itibaren dişleri ıslak bir tülbentle temizlemek
Biberona ya da emziğe şeker, bal, pekmez vs. ilave etmemek
Bebek beslendikten sonra mutlaka su içirmek ve öyle uyutmak
Hamilelikten itibaren ağız bakımına önem vermek

Florürün dişler üzerinde etkisi

Günümüzde diş hekimleri , yaptığı her çalışmada ve her tedavide öncelikle çocukluk çağında bireylere ağız hijyen eğitiminin önemini aşılamaya odaklanmışlardır. Sonrasında dişlerin bakımını ve koruyucu uygulamaları yaparak çürük oluşumunu en aza indirgemeyi hedeflemektedirler. Bunun için sırasıyla;

Ağız hijyeni eğitimi,
Flor uygulamaları,
Fissür örtücü uygulamalar yapılır.

Flor, genellikle diş çürüklerinden korunmada kullanılmaktadır. Ağız ortamında düşük flor konsantrasyonunun devamlı olarak korunması, çürük oluşumunun azalmasında büyük ölçüde etkilidir.

Dünya Sağlık Örgütü(DSÖ), Dünya Dişhekimleri Birliği(FDI), Avrupa Pediatrik Dişhekimliği Birliği(EAPD) ve Amerikan Pediatrik Dişhekimleri Birliği(AAPD) toplumsal bir sağlık problemi olan diş çürüğünün azaltılmasında, içme sularının florlanması da dahil olmak üzere çeşitli yöntemlerle florür uygulamalarının etkili olduğunu bilimsel bir raporla sunmuşlardır.

Diş hekimlerinin önerdiği uygun miktarlarda kullanılan florür yutulmadığı takdirde insan sağlığı üzerinde hiçbir yan etki oluşturmamaktadır. 2 yaşına kadar günde 2 kez florlu diş macunlarıyla dişlerin fırçalanması diş çürüklerinin azalmasında büyük etki sağlamaktadır. 6 yaş üzerindeki çürük riski bulunan çocuklara diş hekimi tarafından florür uygulanması gerekir.

Fazla flor konsantrasyonu ise florozise sebep olur. Bunu önlemek için; ebeveynler 8 yaşına kadar diş fırçalarken çocuklarını denetlemeli, düşük florlu diş macunu ile yutulmamasına dikkat edilerek dişler fırçalanmalıdır.

Fissür örtücüler

Çürüğe yatkın yüzeylerin özel dolgu materyalleriyle kaplanması işlemine ‘fissür örtücü’ adı verilir. Diş çürüğünün en çok rastlandığı 1. azı dişlerin sürdükten hemen sonra kaplanması önemlidir. Bu işlem her yaşta uygulanabilir. Yapılan araştırmalarda %60-80 oranında çürük oluşumunda azalma olduğu görülmüştür.

Yer tutucular

Yer tutucular, erken dönemde kaybedilmiş süt dişlerinin yerine sürecek olan sürekli dişlere ait boşlukların komşu dişler tarafından kapatılmasını engellemek ve çiğneme fonksiyonunun bozulduğu hallerde çocuğun çiğnemesine yardımcı olmak amacıyla kullanılan sabit ve hareketli apareylerdir. Yer tutucular temel olarak hareketli ve sabit olmak üzere iki çeşittir. Bunların seçiminde çekim boşluğunun büyüklüğü, lokalizasyonu, hasta yaşı, işbirliği, ağız hijyeni gibi kriterler göz önünde bulundurulur.